صفحه اصلی دانستنی های متالورژی مفاهیم مغناطیس انواع مواد مغناطيسی

انواع مواد مغناطيسی

كلیه موادی كه با اعمال میدان مغناطیسی، مغناطیس می‌شوند، مواد مغناطیسی نامیده می‌شوند. باتوجه به چگونگی پاسخ به میدان مغناطیسی، مواد مغناطیس به صورت زیر دسته بندی می‌شوند:

الف) فرومغناطیس: بعضی از مواد فلزی دارای گشتاور مغناطیسی دائمی درغیاب میدان خارجی هستند و مغناطش‌های خیلی بزرگ و دائمی از خود نشان می‌دهند. این مواد فرومغناطیس نامیده می‌شوند. فلزات واسطه مثل آهن (به صورت BCC یا α-Fe)، كبالت، نیكل و بعضی ازفلزات خاكی نادر مانند گادولینیم (Gd) دارای این خاصیت هستند. این مواد با اعمال یك میدان مغناطیسی كوچك به شدت مغناطش پیدا كرده و با حذف میدان مغناطیسی مغناطش خود را بطور كامل ازدست نمی‌دهند. دراین مواد بردارهای گشتاورهای مغناطیسی مجاور از نظر اندازه برابر هستند و تمایل دارند كه با یكدیگر هم جهت شوند.

ب) آنتی فرو مغناطیس: دراین مواد بردارهای گشتاورهای مغناطیسی مجاور ازنظر اندازه برابر ولی از نظر جهت، عكس یكدیگر هستند. بنابراین یكدیگر را خنثی می‌كنند. درصورتیكه چنین ماده‌ای درمیدان مغناطیسی قرار گیرد، گشتاورهای هم جهت با میدان تقویت می‌شوند و ماده خاصیت مغناطیسی ضعیفی ازخود نشان می‌دهد.

ج ) فری مغناطیس: در این مواد جهت بردارهای گشتاورهای مغناطیسی مجاور عكس یكدیگر است ولی اندازه آنها برابر نیست. رفتار این مواد مشابه با مواد فرو مغناطیس است. گروهی از آهنرباهای دائم كه به نام فریت شناخته می‌شوند از این دسته هستند.

د) دیا مغناطیس: موادی هستند كه مولكول ها، اتم‌ها و یا یونهای آن‌ها به ‌گونه‌ای رفتار می‌كنند كه گشتاور مغناطیسی خالص آنها صفر است. اگر میدان مغناطیسی خارجی به این مواد اعمال شود اتم‌های آن دارای گشتاور مغناطیسی القایی می‌شوند (مثل اتم مس) و جهت این گشتاور مغناطیسی خلاف جهت میدان اعمالی می‌باشد. این دسته از مواد اگر درمیدان مغناطیسی قرارگیرند، مغناطش منفی از خود نشان می‌دهند.

ه) پارا مغناطیس: دراین مواد، برخلاف مواد دیا مغناطیس در مولكول ها، اتم‌ها و یا یونها گشتاور مغناطیسی كوچكی وجود دارد. ولی گشتاورها با جهات اتفاقی توزیع شده و یكدیگر را خنثی می‌كنند و مغناطش خالص برابر صفر می شود. اگر این دسته ازمواد دریك میدان مغناطیسی قرارگیرند، تعدادی از گشتاورها درجهت میدان می‌چرخند وماده خاصیت مغناطیسی ضعیفی از خود نشان می‌دهد. بعضی از فلزات قلیایی ویا برخی از فلزات واسطه مانند كروم، تیتانیم، تنگستن و پلاتین دارای خاصیت پارا مغناطیس هستند.